?

Log in

No account? Create an account
[sticky post]Մարդահամար
deghin
Ընդունելով urishհրավերը` միանում եմ բլոգային մարդահամարին: Ինձ էլ է հետաքրքրում, թե վերջին ժամանակներում, երբ բլոգներն ահագին ամայացել են, ովքեր են ընթերցողներս, ովքեր են պակասել նախկին ընթերցողներից, ովքեր են ավելացել, եթե, իհարկե, ավելացել են: Մի խոսքով` եթե կարդում եք բլոգս, խնդրում եմ մեկնաբանության միջոցով տեղեկացրեք ինձ դրա մասին: Եթե կարդում եք, բլոգում գրանցված չեք և դեմ չեք ձեր անձը բացահայտելուն, շնորհակալ կլինեմ, եթե ամեն դեպքում մեկնաբանություն գրեք, որ կարդում եք` նշելով նաև ձեր անունը և/կամ այլ ինֆորմացիա ձեր մասին, որը հարմար կգտնեք հրապարակել:

Հետևելով ֆլեշմոբին` առաջարկում եմ, որ հաջորդը byurie-ն իր բլոգում մարդահամար անցկացնի: :)

Ավելացում. եթե դժվար չէ, խնդրում եմ, գրեք նաև, թե հատկապես ինչ տիպի գրառումներ եք ակնկալում կարդալ իմ բլոգում, իմ ո՞ր բնույթի կամ թեմաների գրառումներով եք ամենաշատը հետաքրքրված:

Առօրեական
deghin
Քանի օր է` հա ուզում եմ բլոգումս գրառում անել, բայց չի հաջողվում: Գրելու թեմաները գրելու հավեսի հետ գնում-գալիս են, բայց էդպես էլ գրառում չեմ անում: Էս պահին էլ կոնկրետ թեմա մտքիս չկա, բայց ուզում եմ գրել: Որոշեցի պարզապես առօրեական խճանկար անել: Համ էլ կարծեմ վաղուց էս տիպի գրառումներ չեմ արել: Ընդհանրապես գոնե ժամանակ առ ժամանակ պետք է առօրեական գրառումներ էլ անել, որպեսզի հետագայում կարդալու դեպքում գոնե ինչ-որ չափով պատկերացում կազմես էն մասին, թե տվյալ ժամանակաշրջանում ինչով ես ապրել ու շնչել: Կոնկրետ թեմաներով գրառումները, մտորումներն ու դիտարկումներն, իհարկե, հետաքրքիր են, բայց դրանք առանձնապես ինֆորմացիա չեն տալիս տվյալ շրջանում մեր ունեցած կյանքի մասին:

Ինձ թվում է` ժամանակի քչությունից էս աստիճանի տառապել եմ կյանքումս մեկ էլ մի շրջան` երբ մի կիսամյակ քոլեջում full-time ուսանող էի ու միաժամանակ մեկուկես տարեկան երեխայի մամա: Եթե դեռ ամիսներ առաջ մտածում էի, որ բոլոր անհրաժեշտ գործերը հասցնելու համար ես պիտի ոչ մի հաճույքից չօգտվեմ ու ամբողջ օրը ռոբոտի պես միայն պարտականություններ անելով զբաղվեմ, ապա հիմա ստիպված եմ խոստովանել, որ եթե նույնիսկ բացարձակապես ոչ մի հաճույքից չօգտվեմ, միևնույն է, անհնար է էդ ամենը հասցնելը: Եվ ի՞նչ իմաստ ունի կոտորվելով փորձելը, երբ ի սկզբանե ակնհայտ է, որ դա ֆիզիկապես անհնար է: Էդ դեպքում գուցե ավելի լավ է մի՜ քիչ թուլանալ և մի՜ քիչ էլ հաճույքներից օգտվել` գոնե չխելագարվելու համար, որովհետև վերջերս ինձ գնալով ավելի ու ավելի հաճախ է թվում, որ խելագարության եզրին եմ. կյանքի էս տեմպն ուղղակի անհամատեղելի է իմ տեսակի հետ: Բազմաթիվ գործերի, պարտականությունների գիտակցումից էլ թե՛ ֆիզիկապես, թե՛ հոգեպես էնքան են լարվում ու թուլանում, որ էլ ավելի անաշխատունակ եմ դառնում: Վերջերս գիշերները շատ քիչ էի քնում: Ընդհանրապես քնի պակասը ես բավական լավ եմ տանում: Քնելու հետ երբեք էլ առանձնապես սեր չեմ ունեցել, քնի պահանջս էլ, շատերի հետ համեմատած, ահագին քիչ է, ու որպեսզի ես օրվա ընթացքում նկատելիորեն զգամ քիչ քնած լինելու ազդեցությունը, սովորաբար պետք է առնվազն մի շաբաթ գիշերն ընդամենը մի 5 ժամ քնած լինեմ, հակառակ դեպքում քնի պակասի զգացողությունն ունենում եմ զուտ նոր արթնացած ժամանակ, մեկ էլ էն դեպքում, եթե հանկարծ հանդգնեմ օրվա ընթացքում պառկած կամ կիսապառկած դիրք ընդունել, մի բան, որ խիստ հազվադեպ է պատահում ինձ հետ: Մնացած ժամանակ ինձ զգում եմ սովորականի պես, կարծես ոչինչ էլ չի եղել:

Վերջին երկու օրը համեմատաբար շուտ եմ պառկել քնելու ու նախորդ մի երկու շաբաթվա համեմատ ավելի երկար եմ քնել, բայց զարմանալիորեն հենց միայն էս երկու օրն է, որ ամբողջ օրվա ընթացքում ինձ քնկոտ եմ զգում, որոշակիորեն քնի պակաս ունեցողի պես: Երևում է` օրգանիզմս վրեժ է լուծում ինձնից նախկինի համար: Պետք է սպասել, մինչև բավարարված զգա իրեն ու ինձ հանգիստ թողնի:

Էնպես է ստացվել, որ գիրք կարդալու իմ միակ ռեալ հնարավորությունը Արեգին մարտարվեստի տանելուց հետո դասի ավարտին սպասելու ժամանակահատվածն է: Դեռ անցյալ տարվանից միայն էդ ժամանակ եմ գիրք կարդացել միշտ: Էդ ժամանակը սովորաբար օգտագործում եմ կամ գիրք կարդալու, կամ էլ էսքիզների ալբոմումս զանազան ստեղծագործական գաղափարներ գծմծելու, փորձարկելու համար: Բայց վերջինով ես տանն էլ եմ հաջողացնում զբաղվել, իսկ կարդալ տանը ոչ մի կերպ չի հաջողվում, դրա համար աշխատում եմ մարտարվեստի տեղը սպասելիս ժամանակս հիմնականում տրամադրել գիրք կարդալուն ու միայն երբեմն, երբ կարդալու հավես հեչ չունեմ, նոր ինձ թույլ տալ էսքիզների ալբոմում բզբզալ:

Մարտարվեստի տեղը պայմաններն էսպիսին են. մարզադահլիճը դրսից երևում է ամբողջությամբ (պատերն ամբողջությամբ ապակուց են) ու կարելի է դրսում կանգնած` լիարժեք դիտել պարապմունքը, բայց դե դրսում կանգնելը հարմար չի, իսկ ներսում կանգնելու տեղ չկա նախատեսված: Փոխարենը սպասասրահ կա գետնահարկում, որտեղ նաև հանդերձարաններն են: Սպասասրահում նստարաններ են, պատին էլ` չորս խոշոր էկրան, որի վրա երևում է մարզադահլիճը` չորս տարբեր անկյուններից: Երեխաների մարզվելուն հետևում ենք էդտեղից: Մի ժամանակ սկզբից մինչև վերջ ուշադիր նայում էի պարապմունքը, հետո հավեսս փախավ ու էդ նայելը դարձավ մի տեսակ պարտականության պես մի բան, բացառությամբ կոնկրետ գործողությունների, որոնք դիտելը հետաքրքիր է: Երկու մարզաձև են անում` առանձին, բայց իրար հաջորդող դասերով, որոնցից մեկի ժամանակ հիմա գոնչո սաղավարտներ են կրում ու դրանց պատճառով բոլորի գլուխները կարծես մեկ լինեն. նայելիս չես էլ ջոկում` ով ով է: Մի երկու հոգի կան, որ համեմատաբար ավելի լիքոտ են, նրանց տեսնելիս գիտեմ, որ հաստատ Արեգը չեն, բայց դե Արեգի պես նիհար տղաներ շատ կան, իսկ ավելի ճիշտ` առնվազն էկրանից համարյա բոլորն էդ նույն նիհարության ու կոմպլեկցիայի են երևում: Ինչքան էլ ուշադիր նայեմ, էդ բազմաթիվ «Արեգների» մեջ չեմ կարողանում առանձնացնել իմ Արեգին: Էնպես որ հիմա հանգիստ խղճով գիրքս եմ կարդում, միայն մեկումեջ «արթնանալով» ու էկրանին նայելով:
Էս պարապմունքներին երբեմն նաև քնում եմ: Ավելի ճիշտ` համարյա միշտ էլ աչքս հաճախակի կպնում է, ուղղակի մեկ-մեկ լինում է, որ ոչ թե աչքս կպնում է, այլ իսկապես քնում եմ տևական ժամանակով: Բայց էս կիսամյակ դեռ քնած չկամ: Նույնիսկ էսօր, երբ օրվա ընթացքում ահագին քնկոտ էի ու երազում էի քնելու հնարավորության մասին, գիրք կարդալիս զարմանալիորեն ոչ մի անգամ նույնիսկ աչքս չկպավ: Հիմա Նիկոլի գիրքն եմ կարդում` «Երկրի հակառակ կողմը»: Հայաստանից էի առել, էնտեղ սկսեցի կարդալ, բայց դե Հայաստանում չհարմարվեց, որ շատ կարդամ, հիմա էստեղ ամեն պարապմունքի ժամանակ պարտաճանաչ կարդում եմ: «Պարտաճանաչ» բառը թող հանկարծ շփոթություն չառաջացնի. բնավ որպես պարտականություն չեմ կարդում, այլ մեծ հաճույքով: Չգիտեմ, թե գրականության գիտակների չափանիշներով էս գիրքն ինչպես կգնահատվեր, բայց ինձ ահագին դուր է գալիս: Պարզ, միաժամանակ դիպուկ ու պատկերավոր գրելաոճ ունի, ու ինձ դուր է գալիս իր մտքերի ընթացքն ու մտածելակերպն ընդհանրապես: Ես կասեի` նույն մեզ հայտնի Նիկոլն է, ուղղակի նաև այլ կողմերից ու այլ խորությամբ ներկայացող, երբեմն անսպասելի ու արտառոց իրավիճակներում հայտնված: Պարբերաբար հատվածներ են հանդիպում, որ կուզենայի մեջբերել, բայց սկզբներում չէի ֆայմում նշել դրանք, որ հետո նայեմ, իսկ հետո փնտրելով գտնելը բավական բարդ է էս գրքում: Վերջերս մի երկու հատված ֆիքսել եմ, երևի հետո առանձին գրառմամբ որոշ բաներ կդնեմ:


Էս գրքում թերևս միակ բանը, որ հեչ չեմ հավանում, գրքի շապիկն է: «Երկրի հակառակ կողմը» գրքի դիմացի կողմում Նիկոլի հակառակ կողմն է, իսկ հակառակ կողմում` Նիկոլի դիմացի կողմը: :D Ճիշտն ասած` կողմերից ոչ մեկն էլ առանձնապես հաճելի տեսարան չի. ըստ իս` անհաջող լուսանկարներն են երկուսն էլ: Գրքի շապիկի մասին քննադատություններ շատ եմ լսել ու լրիվ համաձայն եմ դրանց: Կարծում եմ` առնվազն գեղագիտական տեսակետից բավական անհաջող միտք է, միտքն էլ, ի դեպ, հեղինակինն է: Մեկը լիներ` ասեր` արի դու մենակ գրի, հա՞, թող գրքերիդ շապիկներն էլ դիզայներները ձևավորեն, դու գործ չունես:

Մարտարվեստի տեղը կարդալու ընթացքում մի պահ զգացի, որ ուշադրությունս անընդհատ շեղվում է դիմացի նստարանին նստած` ուղիղ ձախ ականջիս տակ շատ ակտիվ ու արտահայտիչ հնչերանգներով խոսող մի կնոջ ձայնով: Որոշ ժամանակ ակամա կես ականջ լսում էի, որ իր աղջկա ինչ-որ տնայինների մասին է ոգևորված պատմում մի ուրիշ ծնողի` ըստ երևույթին տետրը զրուցակցին ցույց տալով: Երբ արդեն ականջս շատ էր ծակում էդ ձայնը, մի պահ գրքից կտրվեցի ու նայեցի նրա կողմ: Զարմանքով նկատեցի, որ կնոջ ձեռքին բացված ու ի ցույց զրուցակցի պահած տետրում հունարեն է գրված. աշխատանքային տետր էր ցուցումներով ու առաջադրանքներով, մեջն էլ աշակերտի կողմից մատիտով լրացված: Ու ամբողջը հունարեն: Շատ անսովոր տեսարան էր: Դե, տառերից հասկացա, որ հունարեն է, բայց հունարենի տետր ու ընդհանրապես ձեռքով գրված հունարեն տեքստ կյանքումս տեսած չկայի («ձեռագիր» բառը չեմ ուզում օգտագործել, որովհետև դա իրականում էնքան էլ ձեռագիր չէր կամ մոտավորապես էնքանով էր ձեռագիր, որքանով ներկայիս ԱՄՆ-ի դպրոցներում սովորողների անգլերեն գիրը, այսինքն` ձեռքով գրված տպագիր տառեր): Միանգամից պատկերացրի, որ կինը հույն է, ու նրա դուստրը հաճախում է ինչ-որ հունական դպրոց: Չգիտեմ` էդ պահին մտքիցս թռե՞լ էր, որ իմ տղան էլ էստեղ հայկական դպրոց է հաճախում, բայց մի տեսակ նախանձեցի իրենց էդ տետրը տեսնելիս: Գուցե ուղղակի «հարևանի հարսն ավելի սիրուն է» սկզբունքն էր գործում, չգիտեմ, բայց էդ տետրն ահագին լուրջ տպավորություն թողեց վրաս, ու պատկերացրի, որ էդ հունական դպրոցում հունարենի ուսուցումն ավելի լուրջ հիմքերի վրա է, քան Արեգենց հայկական դպրոցում: Դե, իրականում շատ էլ հավանական է, որ էդպես լինի. Արեգենց դպրոցում էնքան անլուրջ է, որ ինձ թվում է` ինչպիսին էլ լինի էդ հունական դպրոցը, ամենայն հավանականությամբ պիտի որ ավելի լուրջ լինի: Հույն մայրիկի մեջ էլ ակնթարթորեն նկատեցի հունական ինչ-որ բան, բայց, այ, շիկահեր, կապուտաչյա դստրիկի մեջ ոչ մի կերպ չկարողացա նշմարել հունականության գեթ մի նշույլ: Երևի հայրիկին է նման: Հետո մտածեցի` ուրեմն հայրիկը հույն չի՞: Հայրիկին էլ մի պահ տեսա, բայց շատ թռուցիկ. միայն հասցրի գույները ֆիքսել. դստեր գույներն էին: Բայց դիմագծերը չհաջողացրի նորմալ տեսնել: Հետո մտածեցի` տեսնես` էդ երեխան ինչքանո՞վ է տիրապետում հունարենին, հետո մտածեցի տղայիս հայերենի մասին, հետո հիշեցի, որ էսօր հայերեն կարդալ չհասցրինք, իսկ պարապմունքն էսօր էնքան ուշ է վերջանում, որ էսօր հաստատ էլ չենք հասցնի: Հետո սկսեցի ինձ մեղավոր զգալ, որ Հայաստանից գալուց հետո դեռ չեմ կարողանում լիարժեք հետևել հայերենի համար սահմանածս գրաֆիկին: Հետո հիշեցի իմ գերծանրաբեռնված օրը, ու որ էս կիսամյակ ուրբաթը միակ օրն է, երբ Արեգին մարտարվեստի դասի բերելիս ստիպված չեմ Դավիթին էլ հետս բերել, որովհետև տանն էդ ժամերին մարդ չկա, որ մոտը թողնեմ: Ու հիշեցի, թե ինչ սթրեսային են մարտարվեստի դասից անմիջապես առաջն ու անմիջապես հետոն, երբ հանդերձարանում ստիպված եմ լինում մի կողմից օգնել Արեգին, որ հագնվի ու համապատասխան աքսեսուարները հագնի (որոնք գնալով շատանում են ու գնալով ծանրանում), մյուս կողմից` որսում հանդերձարանի դուռն անընդհատ բացող ու դուրս ճողոպրող Դավիթին, որն էստեղ, կարծես լրիվ ինադու, արտասովոր կերպով անհնազանդ ու չարաճճի է դառնում, սովորաբար շատ ավելի հանգիստ ու լսող է (հանդերձարանի դուռն էլ ներսից էնպես չի փակվում, որ Դավիթը չկարողանա բացել): Սա գրեցի ու մի տեսակ հոգնեցի... Համ էլ, նայելով ժամին, հասկացա, որ ամենայն հավանականությամբ վաղն էլ եմ քնկոտ լինելու: Իսկ ես էլի բաներ էի ուզում գրել... Բայց` գնամ քնեմ: Մնացածը, եթե հավեսս ու ազատ ժամանակս հանդիպեն, վաղը կգրեմ:

Սարքածս վերջին կոլաժը շրջանակով
deghin

Սա Ար հեռուստաընկերության «Վարպետների քաղաքը» հաղորդման ընթացքում սարքածս կոլաժն է: Ճիշտն ասած` նկարահանումից հետո որոշ մանր շտկումներ եմ արել, նաև դրել եմ շրջանակի մեջ, որն, ի դեպ, շատ պատահաբար ձեռքիս տակ ընկավ ու է՛լ ավելի պատահաբար համընկավ կոլաժի չափի ու ձևի հետ:

Օգտագործված նյութերը.
խցանե տախտակներ, խցանի փշրանքներ, քաթանե ցանց, մանդարինի կճեպի կտորներ, ճյուղի կտրտած դիսկեր, պիստակի կեղևներ, ակրիլ ներկեր

Չափսը` 30.3 սմ X 30.3 սմ

Materials used: cork boards, cork crumbs, burlap net, scraps of mandarin peels, wood slices, pistachio shells, acrylic paint.

Dimensions: 12 inch X 12 inch

DSC04809_


Ես` «Վարպետների քաղաքը» հաղորդաշարի եթերում
deghin

Մոտ երկու ամիս առաջ, երբ Հայաստան մեկնելուն արդեն մի քանի օր էր մնացել, մեկ էլ Ֆեյսբուքում ինչ-որ անծանոթ աղջկանից նամակ ստացա, որում գրել էր, որ ինքն իմ կոլաժների նկարներն է տեսել և հետաքրքրված է աշխատանքներիս նկարահանմամբ: Պարզվեց` աղջիկը «Ար» հեռուստաընկերությունից էր և առաջարկում էր իրենց «Վարպետների քաղաքը» հաղորդաշարի հերթական հաղորդումը նկարահանել իմ աշխատանքների հիման վրա: Առաջարկն, իհարկե, հետաքրքիր էր, ժամանակ առ ժամանակ ինձ երբեմն նույնիսկ պատկերացրել եմ նման հաղորդման հյուրի դերում, որտեղ ինձ հետ հարցազրույց կլիներ իմ աշխատանքների ու ընդհանրապես ստեղծագործական գործունեության թեմայով, բայց մյուս կողմից էլ պատկերացրի, որ ուրեմն երևի պիտի գան մեր տուն, բոլոր աշխատանքներս տեսնեն, նկարեն և այլն, իսկ ես Հայաստանում չեմ ապրում ու հաստատ չեմ կարող բոլոր աշխատանքներս հետս տանել, հատկապես որ որոշ աշխատանքների ծավալը թույլ էլ չի տա ճամպրուկի մեջ տեղավորել: Էդպես ինձ ու ինձ մտածեցի, պատկերացրի ու որոշեցի, որ չէ, չի ստացվի: Աղջկան պարզապես ասացի, որ կհամաձայնեի, բայց ես Հայաստանում չեմ ապրում, համենայնդեպս, շնորհակալություն հայտնեցի առաջարկի համար: Ինքն էլ ափսոսանք հայտնեց, ներողություն խնդրեց, էդպես խոսակցությունն ավարտվեց: Մի կողմից, իհարկե, ափսոսանքի զգացողություն մնաց, որ բաց թողեցի նման հնարավորությունը, մյուս կողմից` ինքս ինձ համոզեցի, որ Հայաստանում  չապրելս արդեն որոշում էր ամեն ինչ, էնպես որ ինձնից կախված չէր, համ էլ ես ահավոր ամաչկոտ եմ, ու զուտ էն գիտակցումից, որ ինձ կարող են բազմաթիվ մարդիկ եթերում տեսնել, էն էլ ոչ թե թռուցիկ, այլ տևական ժամանակով, արդեն մեջս լարվածություն էր առաջացնում, ու դրանից հրաժարվելը` համապատասխան թեթևացման զգացողություն:

Խոսակցությունից հետո, համենանդեպս, հետաքրքրությունից դրդված` որոշեցի որոնել էդ հաղորդման տեսագրությունները յութուբում: Մի քանիսը նայեցի, ֆորմատը տեսնելուց հետո խիղճս մի տեսակ ավելի հանգստացավ. բոլոր հաղորդումներում հերոսը նկարահանման ողջ ընթացքում աշխատելու պրոցեսի մեջ էր: Հաղորդման ֆորմատը ենթադրում էր, որ ստեղծագործողն իր արհեստանոցում կամ տան իր աշխատանքային անկյունում ինչ-որ բան պատրաստի, որը հաղորդման վերջում պետք է ավարտված լինի: Իսկ սրանք, մտածեցի, իմ դեպքում իրագործելի չեն մի քանի պատճառներով. նախ եթե ես իմ տանը չեմ, իմ աշխատանքային տարածքում չեմ` շրջապատված իմ նյութերով, գործիքներով ու պարագաներով, էլ ինչպե՞ս պիտի աշխատեմ, իսկ էդքանը հետս ԱՄՆ-ից Հայաստան քարշ տալն իրատեսական չէր թվում: Բացի դրանից, ես շատ դանդաղ եմ աշխատում. ամեն աշխատանքս սովորաբար 2-3 շաբաթ տևում է, դեռ դրանից առաջ էլ անորոշ ժամանակ է ծախսվում գաղափարը մշակելու, էսքիզներ անելու վրա: Ես էլ մի քանի օրից մեկնում եմ: Մի խոսքով` էս ամենը գիտակցելուց հետո լրիվ անհնար ու անիրական թվաց էդ առաջարկին համաձայնելը:

Դրանից կարծեմ երկու օր հետո urish-ի հետ խոսելիս պատմեցի ստացածս առաջարկի մասին, որից ստիպված եմ եղել հրաժարվել: Ինքն էլ, թե` շատ իզուր էլ հրաժարվել ես, գուցե հեչ էլ պետք չի, որ բոլոր աշխատանքներդ հետդ տանես, հնարավոր ա, որ ասեն` մի քանի աշխատանք տանես, մնացածի լուսանկարներն օգտագործեն: Մի խոսքով` ինձ համոզեց, որ էդպիսի առաջարկից չարժե հրաժարվել, հատկապես որ լրիվ ինքնիրեն է եղել ու համընկել իմ` Հայաստան գնալու հետ: Ես էլ, ի՞նչ մեղքս թաքցնեմ, մի տեսակ ուզում էի, որ ինչ-որ մեկն ինձ համոզեր չհրաժարվել ու հիմնավորեր, թե ինչու: Պիտի խոստովանեմ, որ urish-ն էդ գործը շատ լավ կատարեց, ու ես հենց տեղում նամակ գրեցի Ար-ի աղջկան` ասելով, որ եթե առաջարկը դեռ ուժի մեջ է, կուզենայի քննարկել պայմանները: Էդպես, մանրամասն հարցուփորձ արեցի, թե ինձնից կոնկրետ ինչ է պահանջվում, ու հաշվի առնելով, որ ես Հայաստանում չեմ ապրում, բայց երկու օրից գալու եմ, ինչպես պետք է կազմակերպվի էդ ամեն ինչը: Ասեց, որ իսկապես բոլոր գործերի առկայության կարիքը չկա, մի քանի լավագույններն` իմ ընտրությամբ, հետս բերեմ, մնացածի դեպքում կօգտագործեն լուսանկարները: Նաև ասեց, որ պարտադիր չէ աշխատանքս սկսեմ հենց նկարահանման ժամանակ. կարող եմ որոշ նախապատրաստական աշխատանք անել, էնտեղ էլ ինչ-որ գործ անել, կարևորը` հաղորդման ավարտին աշխատանքս արդեն պատրաստ լինի: Ես էլ մտածեցի, որ եթե նախօրոք որոշած լինեմ, թե ինչ եմ պատրաստելու, նաև ավելի կոնկրետ կիմանամ, թե ինչ նյութեր ու գործիքներ վերցնեմ հետս, էդպես պիտի որ շատ բեռ չլինի:

Բայց խնդիր, այնուամենայնիվ, կար. հենց էդ որոշելը խնդիր էր ինձ համար, որովհետև ընդամենը երկու օր ժամանակ ունեի, որի ընթացքում պիտի հասցնեի և՛ ճամպրուկ-մամպրուկ դասավորել, և՛ կոլաժի համար դիզայն մտածել: Էդ ժամանակի սղության լարվածությունից էլ ուղեղս (կամ` տվյալ դեպքում երևի ավելի ճիշտ կլինի ասել` երևակայությունս) լրիվ արգելակվել էր. բացարձակապես ոչ մի գաղափար մտքիս չէր գալիս: Իրականում ես լիքը գաղափարներ միշտ էլ ունենում եմ, գաղափարներիցս շատերի էսքիզները նույնիսկ ունեմ ալբոմներում ֆիքսած, բայց տվյալ դեպքում ինձ մի քիչ սահմանափակել էին` ասելով, որ խիստ ցանկալի է, որ պատրաստածս թափոններից լինի: Դե, տեսել էին, որ աշխատանքներիցս շատերում թափոններ եմ օգտագործել, իրենք էլ հատկապես թափոններից պատրաստված արվեստի գործերով են հետաքրքրված: Իսկ հիմա ես պիտի պատրաստեի էնպիսի բան, որը համ թափոններից լիներ, համ էլ կարճ ժամանակում հնարավոր լիներ պատրաստել: Ախր նույնիսկ մինչև նկարահանումն ընկած ժամանակը երկար չէր. Հայաստան հասնելուցս հինգ օր հետո էր նշանակված նկարահանումը: Մի խոսքով` ես էդպես էլ ոչինչ չկարողացա մտածել մինչև մեկնումը, ստիպված հետս վերցրի մի շարք նյութեր ու պարագաներ, որոնք, իմ կարծիքով, կարող էին պետք գալ, և հույսս դրեցի Հայաստանում ունեցածս էդ հինգ օրերի վրա, որոնց ընթացքում պիտի համ ստեղծագործական գաղափարը մտածեի, համ էլ հասցնեի դրա իրագործումը զգալի չափով գլուխ բերել մինչև նկարահանումը:

Էնպես ստացվեց, որ Հայաստան հասնելուց հետո առաջին երկու օրը, ինչպես և կարելի էր ենթադրել, բացարձակապես ոչինչ չկարողացա անել էդ ուղղությամբ: Իսկ դրանից հետո շատ արագ մտածեցի դիզայնը, հետո էլ մի երկու օր ժամերով աշխատելով` հասցրի իրագործել էն ամենը, ինչ անհրաժեշտ էր ունենալ նկարահանումից առաջ: Էդ օրերն ինձ համար օգտակար եղան նաև նրանով, որ վերջապես ես իրական պատկերացում կազմեցի էն մասին, թե գոնե մոտավոր ինչքան ժամանակ է ինձ պետք էս կարգի կոլաժ պատրաստելու համար: Փաստորեն, մի քանի օր օրական մի քանի ժամ ինտենսիվ աշխատելը կարող է բավարար լինել, մինչդեռ սովորական ժամանակ ես հիմնականում հնարավորություն չեմ ունենում էդպես շարունակական աշխատանք անելու, ու դրա պատճառով հնարավորություն չեմ ունեցել նաև օբյեկտիվորեն գնահատելու դրա վրա ծախսածս ընդհանուր ժամանակը: Իրականում դժվար է կցկտուր, էստեղից-էնտեղից մի կերպ պոկած ժամանակի պատառիկները մտովի իրար կցելն ու ամբողջական ժամանակահատված ստանալը: Իսկ իմ գրեթե բոլոր աշխատանքները հանգամանքների բերումով հենց էդ ձևով են արվել մինչև հիմա: Էս հաճելի բացահայտումն ինձ ահագին հույս տվեց հետագայի համար: Համ էլ սրանից հետո, երբ ինձ հարցնեն, թե ինչքան ժամանակում եմ պատրաստում մի կոլաժը, այլևս ստիպված չեմ լինի կրիայությունիցս ամաչելով` ասել` 2-3 շաբաթ: Հիմա արդեն գիտեմ, որ մաքսիմումը մի շաբաթը կարելի է համարել:

Ճիշտն ասած` ես կգերադասեի եթերում ընդհանրապես չերևալ, կուզենայի միայն ձայնս լսվեր, ու աշխատանքներս ցույց տային, բայց դե էս հաղորդման ֆորմատը, ինչպես և հաղորդումների մեծ մասինը, ենթադրում են ստեղծագործողի ներկայություն, եթե վերջինս կենդանի է: :))) Նաև դժվար էր, առնվազն ինձ համար, միաժամանակ աշխատելն ու խոսելը: Իհարկե, խնդիր չէր լինի, եթե խոսելը սովորական առօրեական խոսակցություն լիներ, բայց երբ գիտես, որ քեզ նկարահանում են հեռուստատեսությամբ ցույց տալու համար, գործը բարդանում է:

Հաղորդումը երեկ է եթեր հեռարձակվել, իսկ էսօր արդեն տեսագրությունը տեղադրվել է նաև յութուբում: Մի երկու տեղ տվածս ինֆորմացիայի թեթևակի աղավաղում է տեղի ունեցել` մի դեպքում սխալ մեկնաբանության, մյուս դեպքում` անհաջող մոնտաժի հետևանքով: Մնացած առումներով նախընտրում եմ գոնե առայժմ զերծ մնալ մեկնաբանություններից: Նայեք, եթե հավես ու ցանկություն ունեք կարծիքներ, տպավորություններ գրելու, հաճույքով կկարդամ: :)

Սա էլ տեսագրությունը.


Ականջօղեր «Կենաց ծառ»
deghin

Սա ամիսներ առաջ էի սարքել` հատուկ պատվերով, բայց էդ օրերին շատ խառն էի, մոռացել էի բլոգում էլ դնել: Խոստովանեմ, որ սա մինչև հիմա սարքածս ամենաջանջալ զարդն է: Եթե նախապես իմանայի, թե ինչ աստիճանի ջանջալ է լինելու, հաստատ կհրաժարվեի անելուց: Չեմ կարծում, թե երբևէ նորից էս նույնից սարքեմ: Լավ էր` գոնե պատվիրատուն գոհ մնաց: Իսկ սարքելիս մխիթարվում էի նրանով, որ պատվիրողը միայն ականջօղեր է ուզել, վզնոցն էլ հետը չի պատվիրել: :)))

Օգտավործված նյութերը` փայտ, ակրիլ ներկեր, թուղթ (quilling), պարանի կտորներ.

DSC04007_


Արվեստանոց եմ ուզում
deghin

5.5 տարի առաջ մի գրառում էի արել արվեստանոց ունենալու երազանքիս մասին: Գլոբալ երազանքս, իհարկե, ընդարձակ ու լուսավոր արվեստանոց ունենալն էր (և դեռ է), որը, ցավոք, չափազանց անիրատեսական էր, բայց էն ժամանակ ապրելով ավելի փոքր տանը, որտեղ աշխատելու միակ հնարավոր տեղը հյուրասենյակն էր, ես, իհարկե, համաձայն էի թեկուզ փոքր ու ոչ էնքան հարմարավետ, բայց ընդհանուրից առանձին ինչ-որ տարածքի, որը միայն իմը կլիներ: Դրանից կես տարի հետո տեղափոխվեցինք նոր բնակարան (որտեղ և ապրում ենք մինչև հիմա), որում թեև չունեմ էնպիսի տարածք, որ միայն իմը լինի, բայց ունենք նաև մի սենյակ, որն իմ ու ամուսնուս ընդհանուր աշխատանքային տարածքն է: Սենյակն իրականում ճաշասենյակ է, ոչ մեծ, բայց ոչ էլ շատ փոքր, որը մենք դարձրել ենք աշխատասենյակ:

Բացի իմ ու ամուսնուս աշխատանքային իրերից (ամուսնուս իրերը հիմնականում լիքը գրքեր ու թղթեր են, պահարան ու գրասեղան), այս սենյակը ծառայում է նաև որպես պահեստ, այսինքն` բացի մեր աշխատանքային պարագաներից, լցված է նաև անթիվ-անհամար արկղերով, որոնց մեջ հիմնականում երեխաների խաղալիքներ են, ու լիքը այլ մանկական մանր ու խոշոր իրերով, նաև երկու ընդհանուր գրապահարան: Իմ իրերն էլ էս սենյակում, մեղմ ասած, քիչ չեն. հինգ դարականոց չորս պահարան ու 5 դարականոց մի գրապահարան, ու չորս պահարաններից բոլորն էլ լցված են արվեստի, ձեռքի աշխատանքների նյութերով ու պարագաներով, գրապահարանի մի մասը` նույնպես, մնացած դարակները` գրքեր և զանազան այլ իրեր: Բացի դրանից, մի քանի հատ էլ արկղ ունեմ` աշխատանքներովս ու ձեռքի աշխատանքի նյութերով ու պարագաներով լցված, երկու հատ էլ գրասեղան` կողք-կողքի, որոնցից մեկը համակարգչիս համար է, մյուսը` ձեռքի աշխատանքով զբաղվելու:

Առաջին հայացքից կարող է տպավորություն լինել, որ արվեստով ու ձեռքի աշխատանքով զբաղվելու համար ամեն ինչ ունեմ ձեռքիս տակ, բայց մի շատ կարևոր բան չունեմ` տարածք: Ու դրա պատճառով տուժում է աշխատանքիս թե՛ հարմարավետությունը, թե՛ արդյունավետությունը: Ինչ խոսք, նյութերի, պարագաների ու գործիքների հարցում բողոքելու պատճառ ընդհանրապես չունեմ. էդ առումով ինձ դրախտում եմ զգում ու շատ գնահատում եմ էն, որ գոնե դրանք գնելու հնարավորություն ունեմ: Բայց տարածքի խնդիրն իսկապես լուրջ է ու ավելացող աշխատանքներիս զուգընթաց գնալով ավելի ու ավելի անտանելի է դառնում, հատկապես որ վերջերս էլ սկսել եմ ավելի մեծ չափսերի աշխատանքներ անել, քանի որ արդեն մտածում եմ վաճառքի մասին, ու ուսումնասիրություններս ցույց են տվել, որ խոշոր չափի աշխատանքներն ընդհանուր առմամբ ավելի մեծ պահանջարկ ունեն, կարծես ավելի հարգի են: Ու ընդհանրապես, ինքս էլ եմ նկատել, որ խոշորները շատ ավելի տպավորիչ տեսք ունեն, քան համեմատաբար փոքրերը, թեև, իհարկե, կոնկրետ դեպքերում փոքրերը կարող են ավելի հարմար ու նախընտրելի լինել:

Տարածքի խնդրի պատճառով երևի ինչ-որ պահից ստիպված կլինեմ դադարեցնել խոշոր չափի աշխատանքներ անելը: Աշխատասենյակում արդեն հիմա շարժվելու տեղ շատ քիչ կա: Էլ չեմ ասում, որ խոշոր գործերի համար աշխատանքային սեղանս էլ չի բավարարում փոքր լինելու պատճառով. կտավի/տախտակի մի մասը մնում է օդի մեջ, իսկ դա, բնականաբար, և՛ անհարմար է, և՛ գործի համար վտանգավոր: Դեռ անցած Նոր տարվանից նվեր ստացած պատկերակալս էլ մինչև հիմա իսկի չեմ հանել արկղից, քանի որ այն դնելու տեղ բառացիորեն չունեմ: Նյութերից ու պարագաներից շատերի` իրենց չափերին ու կողքի իրերին ոչ համապատասխան տեղերում լինելու պատճառով դրանցից օգտվելը բավական անհարմար է (շատ բաներ էնքան խորն են դրված, որ ոչ միշտ եմ դրանց մասին հիշում, հիշելիս էլ ամեն անգամ պիտի մի աշխարհ իրեր հանեմ, որ դրանք խորքերից պեղեմ-դուրս բերեմ), ու էդ ամենը հաճախ խառնաշփոթ ու թափթփված վիճակ է ստեղծում, ինչն էլ իր հերթին վատ է աանդրադառնում աշխատանքային տրամադրվածությանս վրա: Լիարժեք աշխատանքային պայմանների համար հաճախ պետք է լինում միաժամանակ լիքը իրեր/նյութեր աչքի առաջ ունենալ, իսկ դրա համար բավականաչափ տարածք չկա:

Աշխատանքի արդյունավետության ու հարմարավետության առումով անձամբ ինձ համար լիարժեք աշխատանքային մթնոլորտը, բացի լուսավորությունից ու քիչ թե շատ ընդարձակությունից, ենթադրում է նաև առնվազն երկու ոչ փոքր աշխատանքային սեղանի առկայություն, քանի որ ես հաճախ եմ միաժամանակ մի քանի ստեղծագործական գաղափարներ ու դրանք իրագործելու ցանկություն ու եռանդ ունենում, բայց քանի որ միաժամանակ բոլորը չեմ կարող հարմար տեղ աչքիս առաջ ունենալ, միայն մի գործի վրա եմ աշխատում սովորաբար: Իսկ եթե երկու կամ երեք նորմալ չափի սեղան ունենայի, ամեն մեկի վրա մի աշխատանք կդնեի, ու ընթացքում ամեն մեկի վրա էլ համապատասխան տրամադրության դեպքում կաշխատեի. էդպես համ գործերից յուրաքանչյուրն ավելի արագ առաջ կգնար, համ էլ պարբերաբար ստիպված չէի լինի աշխատել մի գործի վրա, երբ ուշք ու միտքս տվյալ պահին մյուս գործիս շուրջ է պտտվում: Էս պատճառով նաև շատ գաղափարներ կորչում են, քանի որ ստեղծագործական գաղափարները պատվերով չեն այցելում, ու մի գործի վրա աշխատելու ընթացքում հաճախ մեկ ուրիշ գործի հետ կապված կարող են հետաքրքիր գաղափարներ առաջանալ, իսկ դրանք ֆիքսելու համար պետք է մյուս գործը նույնպես աչքիդ առաջ ունենաս: Ճիշտ է, ես միշտ էլ ստեղծագործական գաղափարներս` գլոբալից մինչև դետալներ, համ գրի եմ առնում, համ` անհրաժեշտության դեպքում վիզուալ էլ ֆիքսում, բայց դա բնավ ոչ բոլոր դեպքերում է բավարար, քանի որ շատ բաներ պետք է հենց գործի վրա փորձարկել, մյուս դետալների հետ համադրել` պատկերացնելու համար, թե ինչ տեսք կունենա: Ինձ մոտ գրելու հարցում էլ են նմանատիպ իրավիճակներ շատ լինում, բայց գրելու դեպքում դա երբեք էլ խնդիր չէ, քանի որ տարածքի հարց ընդհանրապես չկա. ցանկացած պահի կարող ես մի գրվածքից/թեմայից կտրվել, անցնել մյուսին` առանց տեղիցդ անգամ շարժվելու, և այդպես շարունակ:

Հա, ի՞նչ էի ասում: Նախորդ բնակարանում ապրելիս, երբ աշխատելու անձնական տարածք ընդհանրապես չունեի ու երազում էի գոնե ոչ մեծ ինչ-որ առանձին տարածքի մասին, դրանից կես տարի հետո դա, փաստորեն, իրականացավ (իսկ էդ պահին նման բան ընդհանրապես չէր նախատեսվում, ու իրականում հույս չունեի, որ թեկուզ էդ փոքր ու ոչ իդեալական տարածքը կարող եմ մոտ ապագայում ունենալ): Հիմա շատ եմ ուզում հենց առանձին, մեծ ու լուսավոր արվեստանոց ունենալ ու, ճիշտն ասած, էս պահին, նույնիսկ մի տարի հետո այլ բնակարան տեղափոխվելու անխուսափելի հեռանկարի պարագայում, դա անիրականանալի երազանք է թվում: Նույնիսկ ներկայիս պայմաններն ունեցող տուն տեղափոխվելը կարող է խնդիր լինել, էլ ուր մնաց` ավելի մեծ ու ավելի հարմարավետը: Մտածում եմ` կարո՞ղ է` որ շատ ուզեմ, ուղղակի ահավոր ուժեղ ու անկեղծ ցանկանամ, մեկ էլ մի հրաշքով դա էլ կատարվի: Պարզապես մի հատ լիարժեք, շոշափելի ու վիզուալ ցանկանամ ու բաց թողնեմ էդ ցանկությունը դեպի տիեզերք…


Հայաստան այցելությանս մասին
deghin

Երևի չափազանցրած չեմ լինի, եթե ասեմ, որ էս անգամվա հայաստանյան այցելությունս մինչև հիմա եղածներից լավագույնն էր ինձ համար: Դրա համար բազմաթիվ օբյեկտիվ պատճառներ կային, գուցե սուբյեկտիվներ էլ, համոզված չեմ: Նախ հանդիպեցի մի քանի հարազատ հին ու բարի ընկերների, որոնց տարիներով չէի տեսել, մեկին` 4.5, մեկ ուրիշի` 6, մյուսին` 7 տարի և այլն: Հավես էր տարիներ անց հանդիպելն ու նույն ջերմությունն ու հարազատությունն զգալը, կարծես ոչինչ չի փոխվել տարիների ընթացքում: Ընդհանուր լիքը հավես, ջերմ հանդիպումներ ունեցա, լիքը դրական լիցքեր ստացա ու տվեցի, նաև մի քանի նոր ծանոթություն ունեցա, որոշ վիրտուալ ծանոթություններ վերածեցի ռեալի: Ոչ մի պարտադրված հանդիպում չեմ ունեցել էս անգամ, թեև դրանք տարիների հետ էսպես թե էնպես գնալով պակասում էին, բայց էս տարի առաջին անգամն էր, որ բացարձակապես ոչ մի էդպիսի հանդիպում չեղավ:

Էս անգամվա այցելությունս առանձնանում էր նաև նրանով, որ ի տարբերություն նախորդ այցելություններիս, որոնք սահմանափակվում էին հիմնականում զուտ ընկերների ու հարազատների հետ հանդիպելով, մեկումեջ էլ նոր ծանոթություններով, էս անգամ իրադարձությունները շատ ավելի բազմազան էին: Ընդհանրապես էս անգամվա այցելությունս զգալի չափով արվեստամշակութային ուղղվածությամբ ստացվեց: Կարելի է ասել` հայաստանյան այցս սկսվեց իմ աշխատանքներին նվիրված հեռուստահաղորդման նկարահանմամբ ու դրան նախորդող պատրաստություններով, որի մասին հետո առանձին կպատմեմ: Ընթացքում տղայիս` Արեգի, քրոջս ու նրա աղջկա հետ հաճախեցինք խեցեգործության մի երկու դասի (ճիշտ է, ես դեռևս մինչև Հայաստան գալն արդեն հետաքրքրվել ու գտել էի տվյալ արվեստանոցը և նախատեսում էի ամսական խմբակային դասերի բերել Արեգին, բայց պարզվեց` օգոստոսից խմբակայինները չեն գործում, ցավոք, փոխարենը գործում էին միայն մեկանգամյա առանձին դասեր, որոնց և հաճախեցինք ու մի քանի հավես բաներ սարքեցինք (սրա մասին էլ գուցե ավելի ուշ առանձին պատմեմ)): Նաև առաջին անգամ այցելեցինք Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանը, որի գոյության մասին, ի դեպ, բոլորովին վերջերս էի իմացել: Հետո Ակումբի գրական մրցույթի մրցանակաբաշխությանն ու ստեղծագործությունների հիման վրա տպագրված գրքի շնորհանդեսին ներկա եղա, էլի շատ հաճելի, ջերմ մթնոլորտում:

Ցավոք, որոշ հանդիպումներ էդպես էլ չկայացան, թեև վերջիններս շատ չէին, մի քանի հանդիպումներ էլ հանգամանքների բերումով սպասվածից ավելի կարճ ստացվեցին, բայց դրանք հիմնականում էնքան ջերմ ու հագեցած էին, որ, կարելի է ասել, էականորեն կոմպենսացվեց դրանց կարճատևությունը:

Մեկ այլ կարևոր ու հաճելի իրադարձություն էր հանրահավաքին ներկա լինելը, որը բարեբախտաբար համընկավ մեր էնտեղ եղած ժամանակաշրջանի հետ, ու վերջապես մեզ էլ բախտ վիճակվեց մասնակցելու ու զգալու էդ շունչը: Ճիշտ է, պայքարի հանրահավաքները, բնականաբար, այլ ոգի ու տրամադրություն են ունեցել, ու, ցավոք, դրանցից ոչ մեկին մասնակից լինելու հնարավորություն չենք ունեցել, բայց էս անգամվա հանրահավաքն էլ իր տեղն ուներ. վերջիվերջո, գործող իշխանության կազմակերպած հանրահավաքն իր նախադեպը չունեցող իրադարձություն էր մեր երկրում, այն էլ էդ քանակի ժողովրդով: Հաստատ արժեր ապրել էն հոգեվիճակը, տրամադրությունը, որ տիրում էր հանրահավաքի ժամանակ ու նաև դրանից հետո. համատարած ի՜նչ հաղթականության ոգի ու հուսավառություն էր: Բայց ավելի տպավորիչն անձամբ ինձ համար հանրահավաքից հետոն էր, երբ Նիկոլի ելույթն ավարտվեց, և սկսվեց «տաշի-տուշին»: Չէ, տպավորիչը տաշի-տուշին չէր, իհարկե: Նիկոլի ելույթից հետո կարծես մարդիկ հիմնականում սկսեցին ցրվել, ի զարմանս ինձ, քանի որ ինձ թվում էր` տաշի-տուշի լսել ու դրա տակ տժժալ ցանկացողները պիտի որ շատ լինեին, բայց, փաստորեն, չէ, էդ պահին դա քչերին էր հետաքրքրում: Տպավորիչը հրապարակից հեռանալու ընթացքն էր: Երբեք չեմ մոռանա էն զգացողությունը, երբ քայլում էինք` ինքներս էլ ոգևորված, պայծառ տրամադրությամբ, նայում էինք շուրջներս` relaxed, անշտապ ցրվող մարդկանց ահռելի հոսքին. մի տեսակ արտասովոր վիճակ էր. բոլորը երջանիկ, հույսով լի ու միաժամանակ կարծես հանգիստ ապահովության մեջ քայլելիս լինեին, էն որ գիտեն, որ ամեն ինչ լավ է լինելու, մի տեսակ ապահով հենարանի զգացողությամբ, որ կարելի է համեմատել փոքր երեխաների` իրենց ծնողների գրկում կամ կողքին անհոգ խաղալու վիճակի հետ: Չեմ հիշում, որ երբևէ Հայաստանում էդպիսի համատարած տրամադրության ականատեսը եղած լինեմ մինչև հիմա: Դա պարզապես պահի ոգևորություն չէր, այլ ավելի խորը նստած գիտակցում, գուցե համոզմունք, չգիտեմ: Ամեն դեպքում մի տեսակ իդեալական վիճակ էր, որ ուզում էիր հնարավորինս լիարժեք վայելել ու հավերժ մեջդ պահել:

Հանրահավաքը հետաքրքիր էր նաև նրանով, որ բացի մի քանի ծանոթ-ընկերների պատահաբար հանդիպելուց ու հետները խոսելուց, նաև մի քանի հին ու հազար տարի չտեսած ծանոթների տեսա հեռվից, մարդիկ, որոնց մի 15-2 տարի չէի տեսել: Ընդհանրապես Երևանում քայլելն էդ առումով շատ հետաքրքիր է. միշտ ինչ-որ ծանոթների եմ հանդիպում, ինչպես նաև բազմաթիվ ծանոթ անծանոթների, այսինքն` հայտնի մարդկանց կամ ֆեյսբուքյան հանրահայտ կերպարների, որոնց հենց միայն ֆեյսբուքից գիտեի: Նյու Յորքում ապրելուց հետո մի տեսակ արտասովոր է ամեն քայլափոխի էդպիսի մարդկանց տեսնելը: Երևան եմ ասում, բայց էս անգամ նույնիսկ քաղաքից դուրս եղած ժամանակ երկու տարբեր տեղերում հանդիպեցի հին ծանոթների, որոնցից մեկին էնպիսի տեղում, որտեղ, ըստ իս, ծանոթ մարդ հանդիպելու հավանականությունը ձգտում էր զրոյի:

Երևանում քայլելն էլ էս անգամ մի տեսակ վերագնահատեցի ինձ համար: Հայտնաբերեցի, որ ահավոր շատ եմ սիրում Երևանով մարդկանց մեջ ուղղակի քայլելը: Երևանի ակտիվությունն էնքան կենդանի է: Նյու Յորքը, որտեղ ես հիմա ապրում եմ, երևի աշխարհի ամենաակտիվ քաղաքներից է, հատկապես Մանհեթընը (որտեղ ես բարեբախտաբար չեմ ապրում :))), բայց էնտեղի ակտիվությունը լրիվ ուրիշ տեսակի է. ավելի ձգված, ինչ-որ առումով ռոբոտային, թեև շատ առումներով հետաքրքիր ու անվերջ բազմազան: Բայց Երևանի կենդանությունը չեմ զգում Նյու Յորքում: Չգիտեմ` էս զգացողությունս որքանով է սուբյեկտիվ, բայց շատ որոշակի է ինձ համար: Պարզապես քայլում եմ Երևանով, և զգում, որ կյանքը հրաշալի է, կյանքը շարունակվում է:

Ընտանիքիս բոլոր անդամներին միասին տեսնելն էլ Հայաստան այցելությանս մեկ այլ դրական բաներից էր, որ լավագույն դեպքում տարին մեկ է պատահում մեր դեպքում: Ցավոք, հարազատներիցս ոչ բոլորի հետ լիարժեք շփում ստացվեց, ինչպես որ կուզենայինք, բայց եղածից էլ եմ գոհ:

Շատ կարևոր էր նաև, որ երեխաներս, հատկապես Արեգը, համարյա բոլոր առումներով ընտիր ժամանակ անցկացրին Հայաստանում: Ընդհանրապես Արեգի համար Հայաստանը մի տեսակ դրախտավայրի հետ է արդեն ասոցիացվում. լիքը կարուսելներ, խաղեր, տարբեր երեխաների հետ շփումներ, համով ուտելիքներ, էդ թվում` ամեն օր պաղպաղակ: :)) Կարուսելները, պաղպաղակն ու շփումն էն բաներից են, որոնք տարվա ընթացքում ինքը շատ քիչ է ստանում, էնպես որ դրախտը հաստատ չափազանցություն չի: Հրաշալի ժամանցի մեջ զգալի տեղ ուներ նաև Աղվերանի հնգօրյա հանգիստը, որտեղ ամեն օր օրվա մեծ մասը դրսում խաղում էր իր տարիքի երեխաների հետ: Աղվերանի մասին էլ գուցե հետո առանձին գրառմամբ պատմեմ:

Էս անգամ քաղաքից դուրսն էլ էր նախորդ տարիներից ավելի շատ ու ավելի հավես: Մենք Հայաստան այցելելիս հիմնականում Երևանում ենք անցկացնում ժամանակը, քանի որ հիմնական անելիքը մարդկանց հանդիպելն է լինում, իսկ նրանցից համարյա բոլորը Երևանում են ապրում, արտերկրում ապրողներն էլ, դե, հիմնականում Երևան են գալիս էդ շրջանում: Բայց ընդհանրապես արդեն փորձում ենք ամեն անգամ հնարավորինս ավելի շատ ժամանակ անցկացնել Երևանից դուրս: Հուսով եմ` հաջորդ անգամ կկարողանանք նաև մի քիչ ճամփորդել Հայաստանով: Էս անգամվա քաղաքից դուրսն ընտանիքով Աղվերանում անցկացրած հինգ օրերն էին, մեկ էլ քրոջս, եղբորս ու մի քանի հին ակումբցի ընկերների հետ մեկօրյա հանգիստը Եղեգիսում: Երկու ուղևորություններն էլ շատ լավ անցան ու ահագին դրական լիցքեր տվեցին բոլորիս:

Հայաստանում եղած ժամանակ միակ բացասական կողմը կենցաղային որոշ խնդիրներն ու անհարմարություններն էին, բայց եթե նախկինում դրանք կարող էին նկատելի բացասական ազդեցություն ունենալ ընդհանուր հոգեվիճակիս վրա, ապա էս անգամ, չնայած նրան, որ անհարմարությունները նախորդ անգամներից ավելի շատ էին, այնուամենայնիվ, ստվերում էին մնում մնացած դրականի կողքին:

Հիշում եմ, երբ դեռ մի շաբաթից էլ ավել ժամանակ կար Հայաստանում մնալու, ու, բնականաբար, դեռ մի շարք հանդիպումներ, պլաններ, բայց արդեն մտածում էի` նույնիսկ եթե մինչև ԱՄՆ վերադառնալս էլ ոչ մի հետաքրքիր ու հաճելի բան չլինի, եղածն էլ հերիք է, որ էս այցելությունը համարեմ ամենահաջողը: Բայց դրանից հետո էլ, իհարկե ահագին հաճելի հանդիպումներ եղան: Ընդհանրապես ամեն ինչ էնքան լավ էր, որ նույնիսկ մտածում էի` հանկարծ վերջը մի անհաջող բան չլինի, փչացնի ամեն ինչ, բայց լավ էր` ոչ մի անհաջող բան չեղավ: Այցելությանս ողջ ընթացքում ու վերջում մի տեսակ գոհունակության ու երախտագիտության զգացումով եմ լցված եղել ու ջերմ ու սիրուն հուշերով լցված վերադարձել տուն: Միևնույն ժամանակ ԱՄՆ վերադառնալու հետ կապված էլ բոլորովին ափսոսանք չէի զգում, արդեն ուզում էի վերադառնալ մեր հարաբերականորեն խաղաղ ու միօրինակ առօրյային: Մի ամսից ավել ակտիվ ու հագեցած դրսային կյանքն ինձ` ինտրովերտիս համար միանգամայն բավարար է, դրանից ավելը չգիտեմ` ոնց կլիներ, որովհետև հիմնականում մոտավորապես էդքան է լինում: :))) Ու վերջերում, չնայած հավես ժամանակին, արդեն սկսում եմ կարոտել իմ սովորական հանգիստ ու պասիվ առօրյան: Կարոտում եմ նաև տանը լինելու զգացողությունը (տունը` տվյալ դեպքում մաքուր կենցաղային իմաստով, որպես բնակավայր)` անկախ նրանից, թե այն որտեղ է: Էդ առումով հիմա երկփեղկված վիճակում եմ. երկրի առումով տունս որոշակիորեն Հայաստանն է ու հատկապես Երևանը, իսկ հենց բնակարանի առումով` Նյու Յորքի էն տունը, որտեղ ապրում ենք արդեն քանի տարի, թեև այն իրականում մեր տունն էլ չէ, վարձով ենք ապրում, բայց էնտեղ ես տանտիրուհի եմ, ու դրանով շատ բան ասված է: Հայաստանում ներկա պահին, ցավոք, չկա էնպիսի տուն, որտեղ ինձ լիարժեք տանն զգամ: Բայց հավատում եմ, որ մի օր կլինի: 🙂


Շարֆ
deghin

Մամայիս մակրամե շարֆ էի խոստացել, վերջերս կամաց-կամաց գործում էի, մի երկու օր առաջ ավարտեցի.

DSC03816_1

Էս մեկն էլ գործելու պրոցեսի նկարը: Ընկերներիցս մեկին խոստացել էի, որ հաջորդ գործելիս կլուսանկարեմ: Ամենասկզբնական փուլն է, երբ դեռ միայն թելերն էի կապել համապատասխան չափի ու ամրացրել: Ինձ թվում էր` ավելի ուշ էլ եմ լուսանկարել, երբ արդեն մի քիչ գործել էի, բայց պարզվեց` չէ, ցավոք: Էդ էլ մնաց հաջորդ անգամ.

DSC03704_


Հայերենի պահպանմանն ու զարգացմանն ուղղված նախաձեռնություններ
deghin

Քանի որ ոչ Հայաստանում ապրող մեր երեխաների հայերենի պահպանման և զարգացման հարցն ինձ համար կարևոր հարցերից է, ուզում եմ գրել, թե անձամբ ես էդ նպատակով ինչ եմ անում տղայիս հետ, որն այժմ 7.5 տարեկան է: Գուցե գրառումս կարդացողների մեջ լինեն մարդիկ, ովքեր նույնպես ինչ-որ օգտակար բաներ կգտնեն գրածներիս մեջ` իրենց երեխաների հետ զբաղվելու համար: Ինքս էլ ուրախ կլինեմ էս թեմայով խորհուրդներ, առաջարկներ լսել ու քննարկել:

Տղայիս հետ հայերենով զբաղվելու հետ կապված կոնկրետ ռեժիմ եմ սահմանել, թե շաբաթը քանի անգամ ինչ ու ինչքան պիտի անենք, ու աշխատում եմ հնարավորինս պահպանել էդ ռեժիմը, գլուխ չպահել: Իհարկե, երբեմն լինում են նաև խախտումներ, բայց աշխատում եմ դրանք մինիմալի հասցնել, որովհետև ինչպես ցանկացած այլ դեպքում, էս դեպքում էլ շեղումներից հետո նորից հունի մեջ ընկնելը բարդ է, իսկ երեխաների դեպքում` էլ ավելի:

Հիմա` ամեն ինչի մասին հերթով:

Խոսելու ու գրելու մասին

Տանը միմիայն հայերեն ենք խոսում, տղաս էլ, էդ խիստ դրվածքը լիարժեք ընդունած, միայն հայերեն է խոսում մեզ հետ, բայց մեկ-մեկ ինչ-որ անգլերեն բառեր խցկում է, երբ հայերեն տարբերակը չի հիշում կամ չի իմանում: Դե, շատ երևույթների, առարկաների ու հասկացությունների հետ առնչվում է կամ միայն անգլերենով, կամ հիմնականում անգլերենով, ու բնական է, որ նման դեպքերում առաջինն անգլերեն բառն է գալիս մտքին: Էդ ժամանակ միանգամից ասում ենք` հայերեն ասա, որպեսզի փորձի հայերեն համարժեքը հիշել, ասել: Շատ դեպքերում արագ հիշում ու ասում է, իսկ եթե ասում է` չգիտեմ, կամ` չեմ հիշում, մենք ենք ասում, որ ինքն էլ կրկնի, անհրաժեշտության դեպքում նաև օրինակներ, էդ բառով հայտնի, տարածված արտահայտություններ ենք ասում, որ ավելի լավ տպավորվի մեջը:

Մոտ երկու տարի է` Հայաստանից բերած դասագրքերով հետը հայերեն եմ պարապում: Սկզբում Այբբենարանից սկսեցինք, չնայած հայերենի տառերն ինքը դեռ 2.5 տարեկանից գիտեր, բայց դե տառերն իմանալն ու կարդալ իմանալն ահագին տարբեր բաներ են. էդ գրքով համ ավելի ամրապնդեց տառերի իմացությունը, համ էլ կարդալ սովորեց: Հիմա` ուսումնական տարվա սկզբից, պարապում ենք Հայաստանից բերած 2-րդ դասարանի Մայրենիի դասագրքով (համահեղինակներից մեկը Վաչագան Սարգսյանն է): Դասագիրքն ինձ ահագին դուր է գալիս: Ճիշտն ասած` վերջին ավելի քան 10 տարվա տարրական դասարանների դասագրքերին առանձնապես ծանոթ չեմ, որ կարողանամ համեմատել այլ դասագրքերի հետ, բայց բավական ինտերակտիվ, ըստ իս` կրեատիվությունը խթանող, ինքնուրույն մտածելուն նպաստող դասագիրք է, առաջադրանքները շատ բազմազան են ու հետաքրքիր, հաճախ` խաղերի վրա հիմնված: Ամեն դասի համար նախատեսված տեքստն էլ, որպես կանոն, երկար չէ, իսկ երկարները բաժանված են մասերի, այսինքն` շարունակությունը նախատեսված է հաջորդ դասի համար: Բոլոր գրավոր առաջադրանքնետը նույնպես տետրում գրում է: Ի դեպ, կարելի է ասել, հաճույքով է պարապում էս դասագրքով, թեև գրելու պահն էնքան էլ չի սիրում: Դասագրքով ներկայումս պարապում ենք շաբաթը երկու անգամ: Նախկինում ավելի շատ էի անում, բայց զգացի, որ շատ եմ ծանրաբեռնում, պակասեցրի:

Ժամանակ առ ժամանակ անցածը ստուգող գրավորներ եմ տալիս` թելադրություն, թեսթ:

Բացի դասագրքով պարապելուց, նաև հետևում եմ, որ շաբաթվա մեջ հինգ օր, օրական 3 էջ հայերեն գիրք կարդա: Էդ հինգից մի անգամը կարդում է ոչ գեղարվեստական գիրք. ներկայումս էլի Հայաստանից բերած, երեխաների համար նախատեսված գիտահանրամատչելի գիրք է` ամենատարբեր թեմաներով հետաքրքիր փաստեր ու տեղեկություններ պարունակող: Գունեղ, պատկերազարդ գիրք է, չձանձրացնող, հակիրճ, բայց ինֆորմատիվ նյութերով: Քանի որ գրքի նյութերն իրարից անկախ են, մեկը մյուսի շարունակություն չի, ամեն անգամ վերնագրերն աչքի անցկացնելով` տղաս ինքն է ընտրում իրեն էդ պահին հետաքրքրող թեման ու հենց դա էլ կարդում էդ օրը: Կարդալու ընթացքում պարզաբանում ենք հանդիպած անհասկանալի մասերը, եթե կան էդպիսիք, հարցերի միջոցով ամփոփում, որ համոզվեմ, որ ամեն ինչ հասկացել է: Էս գիրքն էլ է հաճույքով կարդում: Ոչ գեղարվեստականներն ավելի շատ է սիրում կարդալ: Որպես գեղարվեստական գիրք` երբեմն մանկական վիպակներ ենք վերցնում, երբեմն` առանձին կարճ հեքիաթներ: Մի ժամանակ գիրք կարդալու ընթացքում անծանոթ բառերը դուրս գրել էի տալիս, որ սովորեր, բայց զգացի, որ էդ մեթոդը մի տեսակ չի գործում. էդ պահին բացատրում էի, գրում էր, բայց կարճ ժամանակ անց մոռանում, եթե այլ ձևով տվյալ բառի հետ գործ չէր ունենում: Իսկ դրանից էլ ավելի առաջ էդ բառերով նախադասություններ կազմել էի տալիս, ինչը տղաս ուղղակի ատում էր, իսկ մտապահման առումով էլի առանձնապես արդյունավետ չէր: Ճիշտն ասած` էս նոր բառերի մտապահման ու յուրացման առումով դեռ արդյունավետ մեթոդ չեմ գտել, փնտրտուքի մեջ եմ: Ուրախ կլինեմ, եթե մեկը հուշի ինչ-որ արդյունավետ մեթոդ:

Գրավորը խթանելու համար էլ, բացի խաղերից, որոնց մասին շուտով կգրեմ, նաև աշխատում եմ հնարավորինս առիթներ ստեղծել, եղած առիթներն էլ անպայման օգտագործել, որ լրացուցիչ անգամ տղաս ինչ-որ բան հայերեն գրի, հայերեն գրելուն վարժվի, քանի որ ներկա պահին անգլերեն գրելն իր համար ավելի հեշտ է: Օրինակ, տղաս հաճախ է բացիկներ սարքում, սկզբում անգլերենով էր սարքում, ես էլ միշտ ասում էի, որ ինձ համար սարքելիս հայերեն գրի ինչ որ մեջը գրում է: Ինչ-որ պահից ասեցի, որ անգլերենով բացիկներ չեմ ընդունում, միայն հայերենով :)): Հիմա արդեն սովորություն է դարձել. ընտանիքի բոլոր անդամների համար բացիկները միայն հայերենով է սարքում: Նաև իր նկարածները հաճախ է տեքստերով «զարդարում» (ճիշտ է, սովորաբար տեքստերն են նկարներով զարդարում, բայց տղայիս մոտ հակառակն է), դե, մեծ մասամբ անգլերեն է գրում տեքստերը, բայց աշխատում եմ երբեմն առիթներ գտնել, որ հայերենով անի: Երբեմն հենց իր նախաձեռնությամբ էլ հայերեն է գրում:

Հիմա` ամենահավես մասը:

Խաղեր

Մի շարք խաղեր ունենք` ամենատարբեր բնույթի, որոնք խաղում ենք հաճախ: Ըստ սահմանածս ռեժիմի` շաբաթը առնվազն մեկ անգամ պիտի տղայիս հետ էդ խաղերից մեկը խաղամ, բայց գործնականում շատ ավելի հաճախ ենք խաղում, ուղղակի աշխատում եմ էնպես անել, որ անկախ ամեն ինչից` գոնե մեկ անգամն անպայման լինի:

Ընդհանրապես պետք է հաշվի առնել, որ ցանկացած հետաքրքիր խաղ կամ զվարճալի, հաճելի զբաղմունք արժե հենց սկզբից հայերենով ներկայացնել ու խաղալ, որպեսզի երեխայի մեջ դա տպավորվի որպես հենց հայերեն խաղ, թեկուզև էդ խաղը կարելի է նույն հեշտությամբ անգլերենով կամ այլ լեզվով էլ խաղալ: Բայց երբ հենց սկզբից խաղացվում է հայերենով, երեխայի համար էդ խաղն արդեն ասոցիացվում է հայերենի հետ, ու իր մտքով էլ չի անցնում, որ այն կարելի է նաև այլ լեզվով խաղալ: Դե, չի բացառվում, իհարկե, որ ինչ-որ պահից մտքով անցնի :)), բայց ընդհանուր առմամբ էդ ասոցիացիան, կարծում եմ, բավական ուժեղ է, ու դրանից պետք է օգտվել, քանի դեռ հնարավոր է:

Բառքամոցի

Սա բառախաղի տեսակ է, որ ընտանիքով, երբեմն էլ հարևաններով խաղում էինք մանկությանս տարիներին, հաճախ լամպի լույսի տակ: Հիմա իմ ու տղայիս սիրելի խաղերից է: Ընտրվում է մի երկար բառ, ամեն մեկս մեր թղթի վրա գրում ենք էդ բառը, որից հետո սահմանափակ ժամանակահատվածում էդ բառի մեջ եղած տառերով տակը գրում ենք նոր բառեր: Ժամանակը լրանալուն պես ամենաշատ բառեր գրած խաղընկերը կարդում է իր գրած բառերը, ու երբ տվյալ բառը երկուսի մոտ էլ լինում է, երկուսն էլ ջնջում են: Վերջում ամեն մեկը հաշվում է իր մոտ մնացած բառերը, այսինքն` նրանք, որոնք միայն ինքն է գրել, և ամենաշատ բառեր ունեցողը հաղթում է: Ես սովորաբար ամբողջ «ուժով» չեմ խաղում, որ մեկումեջ տղաս էլ հաղթի, բայց ինձ էնքան չեմ էլ թուլացնում, որ արխայնանա: Նաև աշխատում եմ շատ չգրել իր համար անծանոթ, չափից դուրս «փախած» բառեր, որ հուշտ չլինի, բայց ամեն անգամ առնվազն մի երկու` իր համար անծանոթ բառ գրում եմ, որ համ էլ նոր բառեր սովորի:

Զվարճալի «պատմություն»

Սա էլ խաղացել եմ թե՛ երեխա ժամանակ, թե՛ ուսանող ժամանակ և թե՛ Ակումբի հանդիպումներին: Թղթի կտորների վրա պատասխանում ենք հետևյալ հարցերին` ազատություն տալով մեր երևակայությանն ու հումորին. «Ո՞վ», «Ու՞մ հետ», «Ե՞րբ», «Որտե՞ղ», «Ի՞նչ էին անում», «Ո՞վ տեսավ և ասաց.», «– …»: Ամեն հարցի պատասխանելուց հետո խաղընկերները փոխանակում են թղթերը, իսկ երկուսից ավել խաղընկերների դեպքում ամեն մեկն իր թուղթը փոխանցում է իր կողքի նստածին, կարևորն այն է, որ բոլորը նույն ուղղությամբ հանձնեն թղթերը, որ խառնաշփոթ չառաջանա: Էսպիսով, ամեն թղթի վրա ստացվում է տարբեր մարդկանց գրածներից կազմված պատմություն: Վերջին նախադասությունը գրելուց հետո մի հատ էլ են թղթերը փոխանցում, ու ամեն մեկը կարդում է իր մոտի թղթի պատմությունը: Արդյունքը սովորաբար չի հիասթափեցնում: Ծանոթ մարդկանց, հանրահայտ անձանց, երևակայական կերպարների, ինչու՞ չէ, նաև կենդանիների ներգրավելով ու նրանց զվարճալի ու տարօրինակ գործողություններ վերագրելով` բավական զավեշտալի ու հետաքրքիր պատմություններ ենք ստանում: Մեր դեպքում սովորաբար երկուսիս թղթերն էլ (կամ, եթե ավելի շատ մարդիկ են խաղում, իրենցն էլ) տղաս է կարդում: Դե, ինքը ցանկություն է հայտնում, որ բոլորինն ինքը կարդա, ես էլ, բնականաբար, չեմ մերժում, նույնիսկ ուրախ եմ լինում, որ լրացուցիչ կարդալու հնարավորություն է բացվել իր համար:

Էս խաղը, բացի հայերենով մտքեր ձևակերպելուն ու գրելուն օգնելուն, նաև նպաստում է ուրիշների ձեռագիրը հայերենով կարդալ սովորելուն, մի բան, որի առիթը մեզ մոտ շատ չի լինում:

Հոմանիշ, հականիշ

Էս խաղը երկու ձևով ենք խաղում: Մի դեպքում ես բառ եմ ասում, ինքը պիտի դրա հականիշն ասի, հետո ինքը բառ ասի, ես հականիշն ասեմ, ու էսպես շարունակ, մինչև հոգնենք կամ բառերը սպառվեն: Նույնն անում ենք նաև հոմանիշներով: Մյուս դեպքում խաղում ենք իմ սարքած հոմանիշների ու հականիշների դոմինոներով: Առաջինի առավելությունն այն է, որ խաղն ավելի տեմպով է առաջ գնում, քանի որ բանավոր է: Երկրորդի առավելությունն էլ այն է, որ լրացուցիչ կարդալու առիթ է լինում, նաև պետք եղած բառը փնտրել-գտնելու ձգտումն է լինում: Նաև կոնկրետ տղայիս դեպքում նկատել եմ, որ դոմինոյովին շատ ավելի լուրջ է վերաբերվում ու ավելի հետևողական խաղում, իսկ բանավոր խաղալու դեպքում հեշտությամբ կարող է շեղվել, ինչի հետևանքով խաղը սովորաբար երկար չի տևում:

Բառեր վերջին տառով

Մեկը բառ է ասում, մյուսը դրա վերջին տառով ուրիշ բառ է ասում, էնքան, մինչև ինչ-որ մեկն այլևս չկարողանա բառ ասել: Մի քանի տարի առաջ սա խաղում էինք առանց սահմանափակումների: Հիմա երբեմն խաղում ենք միայն գոյականներով, երբեմն էլ միայն միավանկ բառերով: Ավելի ուշ կսկսենք նշված երկու սահմանափակումները միաժամանակ կիրառել:

Կռահել բառը

Սա այն է, երբ մեկը բառ է պահում ու բառի տառերի քանակով վանդակներ նկարում` դրանցում նշելով բառի առաջին ու վերջին տառերը, իսկ մյուսը պիտի սահմանափակ քանակով տառեր ասելուց հետո արդեն կռահի պահված բառը: Սրա կանոնները տարիքի ու հմտությունների զարգացմանը զուգընթաց փոփոխվել են` հեշտագույնից կամաց-կամաց բարդանալով: Կռահելու դեպքում կռահողն է բառ պահում, իսկ չկռահելու դեպքում` նորից նույն մարդը: Երբեմն պայմանավորվում ենք, որ կոնկրետ խոսքի մաս պիտի պահենք կամ պահելու դեպքում նախապես ասում ենք, թե ինչ խոսքի մաս է: Հիմնականում գոյականներ կամ ածականներ ենք պահում:

Այլ կերպիկ

Էս խաղն անցած ամռանն եմ Հայաստանից առել: Ինչքան նկատել եմ, Հայաստանում լավ հայտնի խաղ է արդեն, ինչքան գրախանութ կամ խաղալիքների ու խաղերի խանութ մտել եմ, ամեն տեղ եղել է: Ի դեպ, սրա մեծերի համար նախատեսվածն էլ կա` «Այլ կերպ», բայց դրան ծանոթ չեմ: Խաղը հիմնված է շատերիս հայտնի «Մտքի բլոտ» կոչվող խաղի սկզբունքի վրա: Ընդհանրապես նախատեսված է առնվազն չորս հոգով խաղալու համար, որպեսզի թիմերով մրցեն: Բայց քանի որ մեր դեպքում չորս խաղացող ճարելը բարդ է, մենք հիմնականում երկուսով ենք խաղում` մեկս մյուսի դեմ: «Այլ կերպիկը» երկու տարիքային խմբերի համար է նախատեսված` մեկը 4-8 տարեկանների համար, մյուսը` 8-14 տարեկանների: Խաղաքարտերից ամեն մեկն ունի երկու կողմ. մի կողմը 4-8 տարեկանների համար է, վրան` երկու նկար, ամեն մեկի տակ` համապատասխան բառը, օրինակ` մողեսի նկար, տակը գրված` մողես, մյուս կողմի վրա չորս բառ է գրված: Դե, մենք առայժմ առաջին խմբինն ենք խաղում: Խաղի մեջ կա նաև ավազի ժամացույց: Մեկը խաղաքարը քաշում է ու փորձում դիմացինին բառերի, բացատրությունների միջոցով հասկացնել, թե ինչ է պատկերված իր ձեռքում եղած քարտի վրա: Բացատրությունը սկսելուն պես ավազի ժամացույցը գործի է դրվում, ու դիմացինը պիտի մինչև ավազի սպառվելը, որը տևում է մեկ րոպե, հնարավորինս շատ բառեր փորձի կռահել, որից հետո մյուս խաղացողն է խաղաքարտ քաշում: Բառը ներկայացնելու հարցում կան որոշակի սահմանափակումներ, օրինակ, չի կարելի օգտագործել բառի թարգմանություններ կամ մատնացույց անել տվյալ իրը, ինչպես նաև չի թույլատրվում բառերը տառ առ տառ ասել կամ նշել տառերի քանակը տվյալ բառում: Կարելի է օգտագործել բացատրություններ, նկարագրություններ, զգացողություններ, ասոցիացիաներ, ժեստեր, դիմախաղ, ձայներ, հոմանիշներ, հականիշներ: Ասեմ, որ ավազի ժամացույցի առկայությունը խաղին ահագին հավես տեմպ է տալիս, ստիպում հնարավորինս արագ մտածել ու կողմնորոշվել թե՛ բառը բացատրելիս, թե՛ կռահել փորձելիս: Էս խաղն էլ է տղաս շատ սիրում ու միշտ հավեսով խաղում է:

Ոնց որ թե էսքանը: Ուրիշ մտահղացումներ էլ ունեմ մոտ ապագայի համար, բայց դրանց մասին` հետո: 🙂


Վզնոց և ականջօղեր աբստրակտ դիզայնով
deghin

Փայտե հիմք, ակրիլ ներկեր:

Էս անգամ որոշեցի փայտե կլորակները պատել աբստրակտ պուանտիլիզմով.

DSC03795_